Hepimiz ara sıra yetersiz hissederiz ve böyle hissetmemiz çok normaldir. Günlük hayatımızda kendimizi bir başkasıyla kıyaslarız hatta bazen kendimizle bile yarış halinde olduğumuz zamanlar olur. Yetersizlik duygusuyla boğuşmaya başladığımızda, çok yoğun hissettiğimizde ve sürekli kendimizi eleştiren bir iç ses duyar hale geldiğimizde; yaşam kalitemizin olumsuz etkilenmesi kaçınılmaz sondur.

Yetersizlik Duygusu Nedir?

            Amerikan Psikoloji Derneği, bir yetersizlik kompleksini; gerçek, hayali fiziksel veya psikolojik eksikliklerden kaynaklanan bir yetersizlik ya da güvensizlik duygusu olarak tanımlar. Bu duyguların genellikle hayattaki gerçek performansımız veya yeteneklerimizle ilgisi olmayabilir. Bu şekilde hissetmemizin herhangi bir nesnel yetenek veya yeterlilik ölçüsünden çok, düşük benlik saygısı veya düşük özgüvenle ilgisi vardır.

            Unutmamalıyız ki; hepimiz bir dereceye kadar yetersiz hissediyoruz. Bazı insanlarda yetersizlik kompleksi varken bazılarında olmaması gibi bir durum yok. Aksine, bu duygu hepimizde varken bazılarımız diğerlerinden daha fazla yetersizlik yaşar.

Yetersizlik Duygusunun Nedenleri

            İnsanlar genellikle yetersizlik duygusuna başlarına gelen bir olay karşısında kapılırlar. Bu olay, geçmişte yaşadıkları bir olayı hatırlatarak yetersizlik hissini tetikleyebilir. Özellikle çocukluk deneyimleri, bu duygunun temelini oluşturabilir. Çocuklukta yaşanan olumsuz deneyimler, aile içi ilişkilerdeki sorunlar veya travmatik olaylar, kişinin kendine olan güvenini ve değer algısını etkileyebilir. Bu nedenle, yetersizlik duygusuyla başa çıkmadan önce, geçmiş deneyimlerinizi gözden geçirmek ve bu deneyimlerin duygusal olarak nasıl etkilediğini anlamak önemlidir.

Yetersizlik Duygusunun Belirtileri

            Kendini yetersiz hisseden kişiler, kendilerinden daha üstün özelliklere sahip olduğunu düşündükleri kişilerin yanında rahatsız hissederler, onlarla ilişki kurarken kaygılanırlar ya da ilişki kurmaktan çekinirler. Bu tutumun sonucunda kişi, yetersiz hissettiği ortamlardan ve kişilerden olabildiğince uzak kalmaya çalışır. Yetersizlik duygusu hisseden kişilerde görülen diğer belirtiler ise şu şekilde sıralanabilir;

– güvensizlik ve düşük özgüvene sahip olma,

– yapmak istediklerinden çok kolay vazgeçme,

– eleştirilmeye tahammül edememe,

– ilişki kurma konusunda kaçma davranışı,

– reddedilme korkusu yaşama,

– anksiyete ve depresyon gibi psikolojik sorunlar,

– mükemmeliyetçi olma,

– rekabet ve kıyas içerisinde içerisinde olma,

– dikkat çekmeye çalışma,

– sürekli başkalarında kusur bulma ve kendi yanlışlarını kabul etmekte zorlanma.

 

Yetersizlik Duygusuyla Başa Çıkmak İçin

Yetersizlik duygunuzun tam olarak nereden geldiğini anlamak, nasıl ilerleyeceğinizi anlamanızı ve kendinize olan güveninizi geliştirmenizi kolaylaştırabilir. Kendinizi yetersiz hissediyorsanız, bu yetersizlik duygularının geçmişte gelişmiş olma ihtimali yüksektir.  Yetersizlik duygunuzun altında yatan nedenlerin neler olabileceğini düşünmek için kendinize biraz zaman ayırın. Neden yetersiz hissettiğinizi anladıktan sonra, bu temel nedenlerle başa çıkmaya ve oradan kendinizi geliştirmeye çalışabilirsiniz. Bunun için bazı küçük adımlar atmanız gerekebilir,

  • Beklentilerimiz ve ideallerimiz üzerinde değişikliğe gidebilir, onları yeniden değerlendirebiliriz.
  • Duygu düzenleme becerilerimizi geliştirebiliriz.
  • Her durumda kendimizi başkalarıyla karşılaştırmamaya çalışmalıyız.
  • Geçmiş deneyimlere sahip olduğumuzu unutmamalıyız.
  • Güçlü yönlerimize odaklanabiliriz.
  • Beceri ve uzmanlık alanları oluşturabiliriz.
  • Kendimize küçük, ulaşılabilir hedefler belirleyebiliiz.
  • Öz-şefkat pratiklerini hayatımıza dahil edebiliriz.
  • Mevcut yaşam tarzımızda iyileştirmeler yapabiliriz.

Yukarıdaki ipuçları, bir yerden başlamak ve ufak dokunuşlarla hayatınızı iyileştirmenize yardımcı olacak noktalardır. Ancak bazı kişilerin bunları hayatlarında uygulama veya yetersizlik duygusunun nedenlerini bulma konusunda daha fazla yardıma ihtiyacı olabilir. Bu durumda da başvurabileceğiniz en iyi yardım bir uzman yardımı olacaktır.